Meer
Publicatiedatum: 09-10-2019

Inhoud

Programma onderdelen

Samen redzaam, gezond meedoen

Zelfredzaamheid en zorg

Wat zijn uitdagingen (speerpunten voor de komende periode)?

Hoe zorgen wij er samen voor dat deze inwoners niet eenzaam achter de geraniums komen te zitten? Welke ontmoetings- en beweegmogelijkheden zijn er in de toekomst? En kunnen mensen met een beperking in de toekomst in de eigen omgeving meedoen? En hoe zorgen we ervoor dat mantelzorgers het gevoel van zingeving houden door voor een ander te zorgen, maar niet verstrikt raken in overbelasting.

De afgelopen periode is veel tijd geïnvesteerd in het ophalen van informatie om de grootste uitdagingen voor de komende tijd te kunnen bepalen. In het maatschappelijk kader staan de volgende thema’s beschreven:

  1. Mantelzorg
  2. Armoede
  3. Gezonde leefstijl
  4. Vrijwillige inzet / burgerkracht
  5. Langdurige afstand tot de arbeidsmarkt
  6. Lichamelijke, verstandelijke, psychische en/of psychiatrische beperking
  7. Ongewenst sociaal isolement
  8. Vergunninghouders
  9. Laaggeletterdheid

Op basis hiervan zien we de volgende uitdagingen:

 

Sociale gezondheid

Wanneer we het hebben over sociale gezondheid hebben we het over sociaal, maatschappelijke participatie. Beschikt iemand over sociale en communicatieve vaardigheden, heeft iemand betekenisvolle relaties en sociale contacten, wordt iemand geaccepteerd zoals diegene is en voelt iemand zich maatschappelijk betrokken door bijvoorbeeld betekenisvol (vrijwilligers)werk?

Al deze onderdelen tezamen bepalen of iemand zich sociaal gezond voelt.

Uitdagingen

o          Eenzaamheid: voorkomen van ongewenst sociaal isolement. Uit onderzoek blijkt dat 28 % van de Tubbergse inwoners in de leeftijd van 19  t/m 64 zich matig tot zeer ernstig eenzaam voelt. Bij 65 jaar en ouder is dit 39%.

o          Stimuleren dat inwoners deel kunnen nemen aan de samenleving. Vooral bij bepaalde specifieke doelgroepen; senioren, mensen met een beperking, mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt,  vergunninghouders, laaggeletterden, mensen in armoede.

o          Stimuleren dat inwoners een bijdrage kunnen leveren aan de samenleving door o.a. vrijwilligerswerk,. Uit onderzoek blijkt dat 28 % van de jongeren vrijwilligerswerk verricht, 44 procent van de volwassenen tot 65 jaar en 40 % boven de 65 jaar. Door o.a. tweeverdieners, steeds langer actief in het werkproces, langer zelfstandig thuis wonen en vergrijzing,  zien we een druk ontstaan op vrijwillige inzet en mantelzorg. We hebben meer vrijwilligers nodig, terwijl door ontwikkelingen steeds minder vrijwilligers voor handen zijn. Aan de ene kant kan vrijwilligerswerk goed zijn voor de sociale gezondheid in de vorm van zingeving, maar bij overbelasting heeft het juist een averechts op de gezondheid.

 

Fysieke gezondheid

Wanneer we het hebben over fysieke gezondheid hebben we het over medische feiten, medische waarnemingen, fysiek functioneren, klachten en pijn die iemand ervaart en de energie die iemand heeft. Is er sprake van een (chronische) ziekte, heeft iemand overgewicht of is iemand verslaafd aan genotsmiddelen, beweegt iemand voldoende en is er sprake van gezonde, gevarieerde voeding?

Al deze onderdelen tezamen kunnen bepalen of iemand zich fysiek gezond voelt.

Uitdagingen

  • Verslaving: voorkomen dat inwoners verslaafd raken aan o.a. genotsmiddelen zoals alcohol en roken. Op het gebied van het nuttigen van alcohol scoort Tubbergen hoger dan het gemiddelde in Twente. 31% van de jongeren doet aan binge drinken en bij volwassen tot 65 jaar drinkt 10 % overmatig. Bij roken liggen deze percentages op 21 % bij volwassen. Waar bij dit lager is dan in Twente. Naast alcohol en roken zien we ook steeds meer aandacht voor verslaving aan social media, drugs en gamen. Hoewel de cijfers hierbij laag zijn, zijn de ervaringen van inwoners/ TOZ anders.
  • Stimuleren dat inwoners deel kunnen nemen aan sport- en beweegactiviteiten. Uit de cijfers blijkt dat vooral inwoners boven de 65 jaar en ouder ruim voldoen aan de beweegnorm (80%) en bij jongeren en volwassenen tot 65 jaar is dit ongeveer 65%.
  • Voorkomen van overgewicht. Uit onderzoek blijkt dat rond de 10 % van de jongeren overgewicht heeft, dit is 42 % bij de volwassenen tot 65 jaar en 59% boven de 65 jaar en ouder.
  • Stimuleren dat inwoners een gezonde en gevarieerde voeding nemen. Uit onderzoek blijkt dat het ontbreekt aan gevarieerde voeding. Het percentage dat dagelijks fruit eet is bij jongeren 27% en bij volwassenen 37%. Bij groente zijn deze percentages rond de 45%. Uit onderzoek blijkt ook dat er kennis ontbreekt over wat is gezonde voeding.

  

Mentale gezondheid

Wanneer we het hebben over mentale gezondheid hebben we het over de emotionele toestand, de eigenwaarde die iemand heeft, het gevoel controle te hebben, maar ook veerkrachtig zijn en eigen regie kunnen voeren over het dagelijks functioneren.  Zit iemand lekker in zijn vel, ervaart iemand een goede gezondheid en beleeft iemand geluk, is er balans en ontbreekt stress?

Uitdagingen

o          Armoede: voorkomen dat inwoners in armoede terecht komen. Armoede heeft een groot effect op het dagelijks functioneren. Het hebben van weinig geld, levert veelal veel stress op. Eind 2015 telde de gemeente Tubbergen 324 gezinnen met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Dat is ruim 4% van de Tubbergse bevolking, welke uit bijna 8.000 gezinnen bestaat. Qua jeugd gaat het om 2% (100) van alle kinderen. Met name in de kernen Langeveen en Tubbergen wonen minima, met respectievelijk 4,4% en 5,9% van de lokale bevolking. Van alle 65-plus huishoudens heeft 4,8% een laag inkomen, meer dus dan het gemeentelijk gemiddelde. Onder huishoudens tussen de 45 en 65 jaar is het aandeel minima het laagst: 3,5%. Tevens bleek dat er relatief weinig gebruik werd gemaakt van de regelingen die er zijn.

o          Voorkomen dat inwoners langdurig van de arbeidsmarkt raken. Het hebben van werk biedt naast de noodzakelijke financiële middelen ook zingeving aan het leven. Het ontbreken van werk kan een grote impact hebben op de mentale gezondheid. 

o          Mantelzorg: mantelzorg overkomt je en wordt veelal vanuit naasten liefde gedaan. Hoewel mantelzorg ook zingeving kan betekenen, een goed gevoel om iets voor een ander te kunnen betekenen, heeft mantelzorg ook een keerzijde, namelijk overbelasting.  Wat betreft mantelzorg zien we een percentages van 13% bij jongeren, 19 % bij volwassenen en 12 % bij 65 jaar en ouder. Door o.a. tweeverdieners, steeds langer actief in het werkproces, langer zelfstandig thuis wonen en vergrijzing,  zien we een druk ontstaan op mantelzorg. We hebben meer mantelzorgers nodig, terwijl door ontwikkelingen mantelzorgers steeds meer activiteiten moeten verrichten en in disbalans terecht kunnen komen.

o          Voorkomen dat inwoners sociale maatschappelijke druk ervaren.

Wat willen we bereiken?

  • Meer aandacht voor noaberschap, eenzaamheid, vroegsignalering en activering om deel te nemen aan de samenleving
  • Een beter bij de behoefte passende ondersteuning aan voorzieningen, verenigingen en activiteiten waar mensen samenkomen
  • Wij en onze partners in zorg en welzijn werken eenduidiger samen en zijn zichtbaarder en toegankelijker voor de inwoner
  • Er zijn meer mogelijkheden om de inwoner  passende daginvulling te bieden

Wat hebben we gedaan?

In de begroting van 2019 zijn een aantal inspanningen genoemd met bijbehorende te behalen resultaten. Hieronder ziet u de behaalde mijlpalen voor het thema 'Zelfredzaamheid en zorg':

Trends en ontwikkelingen

De afgelopen tijd hebben we geïnvesteerd in het samenvoegen van het beleidsplan Omzien naar Elkaar, MAT en het interventieplan Sociaal Domein tot één uitvoeringsplan Sociaal Domein zodat er een samenhangend uitvoeringsplan ontstaat waarmee we goed kunnen sturen op de gewenste effecten. Zoals in de toelichting op het interventieplan genoemd wordt deze gewijzigde opzet gepresenteerd in de begroting 2020. 

Financiële kaders

Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

Conclusie

We volgen de geprogrammeerde koers. Een bijstelling op interventieniveau, aan de hand van het uitvoeringsplan, betrekken we bij het opstellen van de begroting 2020. 

Sport en bewegen

Wat zijn uitdagingen (speerpunten voor de komende periode)?

De uitdagingen de komende periode:

  • Ledenaanwas.
  • Vrijwilligerstekort.
  • Gebrek aan ruimte om te sporten.
  • Toegankelijkheid van de verenigingen.

Sport kan daarnaast als middel dienen om maatschappelijke doelen te bereiken, zoals een gezonde leefstijl, het voorkomen van eenzaamheid, het begeleiden naar werk te bevorderen.

Wat willen we bereiken?

(Sport)verenigingen hebben een belangrijk aandeel in de samenleving. Het is een plek waar mensen samenkomen voor een praatje, voor vrijwilligerswerk of om betrokken te blijven bij de samenleving. Sport heeft een hoog sociaal karakter en gaat verder dan alleen het sporten op zich. Bij de accommodaties gaan we uit van het behoud van het bestaande en het maken van slimme combinaties.

  • Sport moet als middel dienen om maatschappelijke doelen te bereiken – vitale sportverenigingen.
  • Verbinding leggen tussen sport en andere doelgroepen.
  • Samenwerking tussen verenigingen onderling.
  • Toekomstbestendige exploitatie en beheer van gesubsidieerde accommodaties.

Wat hebben we gedaan?

In de begroting van 2019 zijn een aantal inspanningen genoemd met bijbehorende te behalen resultaten. Hieronder ziet u de behaalde mijlpalen voor het thema 'Sport en bewegen':

 

Raadsbrief 7 Twentse visie Sport en Bewegen in Twente

 

Trends en ontwikkelingen

De afgelopen tijd hebben we geïnvesteerd in het samenvoegen van het beleidsplan Omzien naar Elkaar, MAT en het interventieplan Sociaal Domein tot één uitvoeringsplan Sociaal Domein zodat er een samenhangend uitvoeringsplan ontstaat waarmee we goed kunnen sturen op de gewenste effecten. Dit raakt ook voor een deel het thema 'Sport en bewegen'. Zoals in de toelichting op het interventieplan genoemd wordt deze gewijzigde opzet gepresenteerd in de begroting 2020. 

Financiële kaders

Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting. 

Conclusie

De inspanningen die we verrichten zijn op hoofdlijnen actueel en dragen bij aan de doelen. We volgen de geprogrammeerde koers.  

Interventieplan sociaal domein

Wat hebben we gedaan?

In het vierde kwartaal 2018 is het interventieplan vastgesteld. Dit interventieplan beslaat het gehele sociale domein (niet alleen de kernoverstijgende thema's) en geeft een beeld van de interventies die nodig zijn om de zorg en ondersteuning voor onze inwoners bereikbaar en betaalbaar te houden. Hieronder ziet u de stand van zaken van een aantal interventies die van start zijn gegaan.

  • Regionaal Menzis project: Er loopt een traject voor het verkennen van kansrijke interventiemogelijkheden met de gemeenten Dinkelland, Rijssen, Wierden, Hof van Twente en Twenterand. 
  • Voorliggende begeleiding als alternatief voor individuele ondersteuning: Dit is onderdeel van het project algemene voorzieningen dat inmiddels is gestart. 
  • Vergaand verschuiven naar algemene en collectieve voorzieningen: Dit wordt enerzijds gerealiseerd via MijnDorp2030! (huiskamerprojecten) en anderzijds binnen het project algemene voorzieningen. 
  • Uitbreiden van samenwerking met huisartsen: De pilot projectondersteuner Jeugd GGZ is gestart. 
  • Uitvoeren acties binnen maatschappelijk kader sport: Er wordt een convenant en uitvoeringsplan ontwikkeld om gestructureerd uitvoering te geven aan het Maatschappelijk Kader. Er worden bijvoorbeeld mogelijkheden voor algemene dagbesteding ontwikkeld. 
  • Inzetten op samenwerking tussen voorliggende voorzieningen (Wij in de Buurt) en Team Ondersteuning en Zorg: Het visiedocument is in concept gereed en bijna klaar voor besluitvorming. 
  • Onderscheid kinderen dyslexie en andere spraak- of taalproblemen: De gesprekken met het onderwijs over doorgaande ontwikkellijn zijn begonnen. 
  • Eigen bijdrage voor iedereen: We zetten in op keukentafelgesprekken om cliënten inzicht te geven in de eigen mogelijkheden binnen de huishoudelijke ondersteuning, zonder afbreuk te doen aan de regelgeving.

Financieel

Voor het uitwerken van inspanningen uit het interventieplan en Maatschappelijk Akkoord Tubbergen is een bedrag van € 350.000 beschikbaar gesteld. Voor de volgende inspanningen hebben we reeds een beroep gedaan op het interventiebudget: 

1. Pilot praktijkondersteuner huisarts (€ 75.000);

2. MaaS project (€ 24.000) voor de duur van drie jaar;

3. Pilot Wijk-GGD aanpak personen met verward gedrag (€ 17.500). 

De beoogde besparing van het transformatieplan in 2019 is behaald door de inzet op keukentafelgesprekken. Deze besparing kent een structurele doorwerking.

 

Van MAT en interventieplan naar uitvoeringsplan sociaal domein

De afgelopen tijd hebben we geïnvesteerd in het samenvoegen van het beleidsplan Omzien naar Elkaar, MAT en het interventieplan Sociaal Domein tot één uitvoeringsplan Sociaal Domein zodat er een samenhangend plan ontstaat waarmee we goed kunnen sturen op de gewenste effecten. In het onderstaande plaatje wordt dat visueel geschetst.

Onze ambitie is het versterken van de positieve gezondheid van onze inwoners en dat de zorg betaalbaar en bereikbaar blijft. Om dit te kunnen bereiken, hebben we het beleidsplan Omzien naar Elkaar (inclusief Maatschappelijk kader), MAT en het interventieplan geïntegreerd tot één uitvoeringsplan Sociaal domein. Hiermee hebben we de actielijnen, zowel op doelniveau als op interventieniveau, geactualiseerd en waar nodig gewijzigd. Daarbij is continu de afweging gemaakt of de gekozen interventies optimaal bijdragen aan de gestelde ambitie. Deze gewijzigde opzet komt terug in de begroting 2020, met daarbij ook de eventuele financiële consequenties. Daarin is een totaaloverzicht van de interventies opgenomen en wordt ook aangegeven welke interventies zijn gestopt, afgerond of niet gestart gaan worden. 

Om de gestelde ambitie te bereiken is het ook essentieel om meer inzicht en overzicht te krijgen in de interventies  en de resultaten en effecten hiervan. Op dit moment zijn een behoorlijk aantal inspanningen en interventies gestart. We kunnen aangeven wat we doen, echter de effecten van de interventies zijn op een heel aantal inspanningen nog niet altijd inzichtelijk. Besturing van het sociaal domein vraagt hier wel om. Het vraagt continu om te analyseren of we de juiste dingen doen. Leveren de interventies de gewenste resultaten op, vragen veranderingen in het sociaal domein om het bijsturen, versnellen of stoppen van bepaalde interventies? Hiervoor starten we het project Grip op sociaal domein.

Een ander belangrijk onderdeel is het actief sturen op houding en gedrag. De veranderopgave bestaat voornamelijk uit een veranderende houding en gedrag bij de professional, de inwoner, de mantelzorger en de vrijwilliger. Dit vereist vanuit de onze kant uitleg en coaching op houding en gedrag en heldere communicatie met alle partijen over wat we van elkaar kunnen verwachten. Daarom starten we met werkateliers waarin professionals, inwoners en ambtenaren gezamenlijk na gaan denken over de uitdagingen die er liggen, manieren om deze uitdagingen het hoofd te bieden, maar kritisch kijken naar hoe zaken nu gaan en hoe we bij kunnen sturen en hoe een ieder daar aan kan bijdragen.